{"id":443523,"date":"2026-10-30T06:57:02","date_gmt":"2026-10-30T10:57:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?p=443523"},"modified":"2026-10-30T06:57:02","modified_gmt":"2026-10-30T10:57:02","slug":"la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/","title":{"rendered":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral"},"content":{"rendered":"<p><strong>Por. Lic. H\u00e9ctor Molina<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00bfQu\u00e9 es la plasticidad cerebral?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>La plasticidad cerebral se define como la capacidad innata y din\u00e1mica del sistema nervioso central para modificar su estructura, alterar sus conexiones sin\u00e1pticas y reorganizar sus redes neuronales en respuesta a la experiencia, el aprendizaje, el entorno o los procesos de recuperaci\u00f3n tras una lesi\u00f3n. Este atributo fundamental permite que el cerebro adapte continuamente su arquitectura anat\u00f3mica y funcional a lo largo de la vida, optimizando la eficiencia de los circuitos cognitivos y consolidando las huellas de la memoria durante las fases de reposo nocturno.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Los cimientos invisibles &#8211; \u00bfQu\u00e9 sucede en el cerebro cuando se apagan las luces?<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El organismo humano experimenta durante la adolescencia una profunda metamorfosis biol\u00f3gica que redefine la manera en que el cerebro interact\u00faa con el tiempo y el descanso. A menudo, las horas nocturnas se perciben como un espacio ideal para la socializaci\u00f3n virtual o el ocio digital, ignorando que el cerebro juvenil se encuentra en plena construcci\u00f3n estructural y funcional. Lejos de ser un apag\u00f3n pasivo, el sue\u00f1o constituye una compleja obra de ingenier\u00eda biol\u00f3gica indispensable para el desarrollo cognitivo y emocional.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>El reloj interno y el retraso circadiano en la adolescencia<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>La oscilaci\u00f3n biol\u00f3gica.<\/strong> Los ritmos circadianos, el reloj interno de veinticuatro horas que regula los ciclos biol\u00f3gicos y los estados de alerta, sufren un desplazamiento natural durante la pubertad y la adolescencia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>El retraso de fase.<\/strong> El n\u00facleo supraquiasm\u00e1tico del hipot\u00e1lamo desplaza la secreci\u00f3n de melatonina, la hormona que induce el sue\u00f1o, aproximadamente una o dos horas m\u00e1s tarde en comparaci\u00f3n con la infancia o la etapa adulta.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>El desfase escolar.<\/strong> Esta programaci\u00f3n neurobiol\u00f3gica innata choca frontalmente con los horarios matutinos de las instituciones educativas, generando una vulnerabilidad cr\u00f3nica a la privaci\u00f3n de descanso en la poblaci\u00f3n joven.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>El mito del reposo absoluto &#8211; Una central el\u00e9ctrica nocturna<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Actividad metab\u00f3lica sostenida.<\/strong> Contrario al mito popular que define el dormir como un estado de inercia cerebral, las investigaciones neurocient\u00edficas demuestran que vastas regiones del enc\u00e9falo incrementan notablemente su tasa metab\u00f3lica durante la noche.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Procesamiento y depuraci\u00f3n.<\/strong> Mientras el cuerpo descansa, el sistema nervioso central ejecuta labores cr\u00edticas de reorganizaci\u00f3n sin\u00e1ptica, consolidaci\u00f3n de huellas de memoria y depuraci\u00f3n de metabolitos t\u00f3xicos acumulados durante la vigilia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>La limpieza glinf\u00e1tica.<\/strong> A trav\u00e9s del sistema glinf\u00e1tico, el l\u00edquido cefalorraqu\u00eddeo fluye con alta intensidad durante el sue\u00f1o de ondas lentas, barriendo los residuos proteicos asociados al desgaste neuronal y al estr\u00e9s oxidativo.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>La arquitectura del ciclo &#8211; Entre el sue\u00f1o profundo y los sue\u00f1os v\u00edvidos<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Los ciclos de noventa minutos.<\/strong> La noche se organiza en ciclos estructurados de aproximadamente hora y media que alternan de forma secuencial fases de sue\u00f1o no-REM (movimientos oculares no r\u00e1pidos) y sue\u00f1o REM (movimientos oculares r\u00e1pidos).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>El sue\u00f1o de ondas lentas (fases profundas).<\/strong> Predominante en el primer tercio de la noche, esta etapa representa el santuario de la recuperaci\u00f3n f\u00edsica, la s\u00edntesis proteica y la consolidaci\u00f3n de los aprendizajes factuales.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>El sue\u00f1o parad\u00f3jico (REM).<\/strong> Caracterizado por una actividad cerebral similar a la vigilia y por la presencia de enso\u00f1aciones v\u00edvidas, este periodo optimiza la integraci\u00f3n emocional y la plasticidad asociativa.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Consecuencias diurnas de una arquitectura alterada<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>D\u00e9ficit en la atenci\u00f3n sostenida.<\/strong> La fragmentaci\u00f3n o el acortamiento de los ciclos nocturnos impacta de forma directa sobre la corteza prefrontal, deteriorando la capacidad de concentraci\u00f3n y la memoria de trabajo en el \u00e1mbito escolar.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Falla en el control inhibitorio.<\/strong> Los circuitos encargados de regular los impulsos y la tolerancia a la frustraci\u00f3n operan con menor eficiencia, incrementando la labilidad emocional y la impulsividad juvenil.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Vulnerabilidad cognitiva generalizada.<\/strong> La arquitectura del sue\u00f1o se consolida no como un lujo biol\u00f3gico negociable, sino como el cimiento indispensable sobre el cual se edifica el \u00e9xito acad\u00e9mico y el bienestar psicol\u00f3gico integral.<\/li>\n<\/ul>\n\r\n                <style type=\"text\/css\">\r\n                    \r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item1 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item2 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                <\/style>\r\n\r\n                <div id=\"tdi_1\" class=\"td-gallery td-slide-on-2-columns\">\r\n                    <div class=\"post_td_gallery\">\r\n                        <div class=\"td-gallery-slide-top\">\r\n                           <div class=\"td-gallery-title\"><\/div>\r\n\r\n                            <div class=\"td-gallery-controls-wrapper\">\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-count\"><span class=\"td-gallery-slide-item-focus\">1<\/span> de 2<\/div>\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-prev-next-but\">\r\n                                    <i class = \"td-icon-left doubleSliderPrevButton\"><\/i>\r\n                                    <i class = \"td-icon-right doubleSliderNextButton\"><\/i>\r\n                                <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-1 \">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item1\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\" title=\"Psico - Sue\u00f1o profundo y sue\u00f1os v\u00edvidos\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-681x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-681x420.webp 681w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-300x185.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-150x93.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos-696x430.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp 700w\" sizes=\"(max-width: 681px) 100vw, 681px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item2\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano.webp\" title=\"Psico - Ciclo circadiano\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano.webp 400w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano-300x279.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Ciclo-circadiano-150x140.webp 150w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-2\">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-button td-item1\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item2\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                    <\/div>\r\n\r\n                <\/div>\r\n                \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por. Lic. H\u00e9ctor Molina &nbsp; \u00bfQu\u00e9 es la plasticidad cerebral? &nbsp; La plasticidad cerebral se define como la capacidad innata y din\u00e1mica del sistema nervioso central para modificar su estructura, alterar sus conexiones sin\u00e1pticas y reorganizar sus redes neuronales en respuesta a la experiencia, el aprendizaje, el entorno o los procesos de recuperaci\u00f3n tras una [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":443524,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-443523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nuevos-horizontes"],"acf":{"antetitulo":""},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Por. Lic. H\u00e9ctor Molina &nbsp; \u00bfQu\u00e9 es la plasticidad cerebral? &nbsp; La plasticidad cerebral se define como la capacidad innata y din\u00e1mica del sistema nervioso central para modificar su estructura, alterar sus conexiones sin\u00e1pticas y reorganizar sus redes neuronales en respuesta a la experiencia, el aprendizaje, el entorno o los procesos de recuperaci\u00f3n tras una [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-30T10:57:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"432\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jeanette\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jeanette\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jeanette\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e4fbb2a42c5a829562e62ad9ddc855b0\"},\"headline\":\"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral\",\"datePublished\":\"2026-10-30T10:57:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/\"},\"wordCount\":734,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\",\"articleSection\":[\"Nuevos Horizontes\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/\",\"name\":\"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\",\"datePublished\":\"2026-10-30T10:57:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp\",\"width\":700,\"height\":432},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/10\\\/30\\\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"description\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"width\":272,\"height\":52,\"caption\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/eldiario.bolivia\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/eldiario_net\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e4fbb2a42c5a829562e62ad9ddc855b0\",\"name\":\"Jeanette\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jeanette\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/author\\\/jeanette\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia","og_description":"Por. Lic. H\u00e9ctor Molina &nbsp; \u00bfQu\u00e9 es la plasticidad cerebral? &nbsp; La plasticidad cerebral se define como la capacidad innata y din\u00e1mica del sistema nervioso central para modificar su estructura, alterar sus conexiones sin\u00e1pticas y reorganizar sus redes neuronales en respuesta a la experiencia, el aprendizaje, el entorno o los procesos de recuperaci\u00f3n tras una [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/","og_site_name":"El Diario - Bolivia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","article_published_time":"2026-10-30T10:57:02+00:00","og_image":[{"width":700,"height":432,"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jeanette","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@eldiario_net","twitter_site":"@eldiario_net","twitter_misc":{"Escrito por":"Jeanette","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/"},"author":{"name":"Jeanette","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/e4fbb2a42c5a829562e62ad9ddc855b0"},"headline":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral","datePublished":"2026-10-30T10:57:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/"},"wordCount":734,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp","articleSection":["Nuevos Horizontes"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/","name":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral - El Diario - Bolivia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp","datePublished":"2026-10-30T10:57:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Psico-Sueno-profundo-y-suenos-vividos.webp","width":700,"height":432},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/10\/30\/la-arquitectura-del-sueno-y-la-plasticidad-cerebral\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La arquitectura del sue\u00f1o y la plasticidad cerebral"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","description":"El Diario - Decano de la prensa nacional","publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","width":272,"height":52,"caption":"El Diario - Decano de la prensa nacional"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","https:\/\/x.com\/eldiario_net"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/e4fbb2a42c5a829562e62ad9ddc855b0","name":"Jeanette","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jeanette"},"sameAs":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal"],"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/author\/jeanette\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=443523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":443526,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443523\/revisions\/443526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/443524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=443523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=443523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=443523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}