{"id":419858,"date":"2026-08-09T07:56:12","date_gmt":"2026-08-09T11:56:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?p=419858"},"modified":"2026-08-09T07:56:12","modified_gmt":"2026-08-09T11:56:12","slug":"sindrome-vestibular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/","title":{"rendered":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo<\/strong> &#8211;\u00a0 <strong><em>72556224<\/em><\/strong><\/p>\n<p>El <strong>S\u00edndrome Vestibular<\/strong> comprende un conjunto de signos y s\u00edntomas derivados de la alteraci\u00f3n del sistema vestibular, que es la estructura responsable del control del equilibrio, la orientaci\u00f3n espacial y la estabilizaci\u00f3n de la mirada.<\/p>\n<p>Es una alteraci\u00f3n del sistema vestibular que controla el equilibrio y la orientaci\u00f3n espacial, ubicado en el o\u00eddo interno o en el cerebro. Provoca v\u00e9rtigo, mareos, p\u00e9rdida de estabilidad y movimientos involuntarios de los ojos (nistagmo).<\/p>\n<h3><strong>CLASIFICACI\u00d3N Y DIAGN\u00d3STICO DIFERENCIAL<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<td><strong>Tipo<\/strong><\/td>\n<td><strong>Origen<\/strong><\/td>\n<td><strong>Cl\u00ednica Caracter\u00edstica<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>Perif\u00e9rico<\/strong><\/td>\n<td>O\u00eddo interno o nervio vest\u00edbulo coclear (ej. VPPB, neuritis vestibular, Meni\u00e8re)<\/td>\n<td>V\u00e9rtigo rotatorio agudo, nistagmo horizontal-rotatorio que fatiga, latencia, s\u00edntomas auditivos frecuentes.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Central<\/strong><\/td>\n<td>Tronco encef\u00e1lico o cerebelo (ej. Ictus, esclerosis m\u00faltiple)<\/td>\n<td>Desequilibrio severo, nistagmo puramente vertical o multidireccional que no fatiga, ataxia, signos neurol\u00f3gicos asociados.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h3><strong>PROTOCOLO DE TRATAMIENTO EN FISIOTERAPIA NEUROL\u00d3GICA<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El abordaje se basa en la <strong>Rehabilitaci\u00f3n Vestibular (RV)<\/strong>, una intervenci\u00f3n respaldada por la neuroplasticidad para promover la compensaci\u00f3n central y la adaptaci\u00f3n del reflejo vest\u00edbulo-ocular (RVO).<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Valoraci\u00f3n Inicial Integrada<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li><strong>Evaluaci\u00f3n del nistagmo:<\/strong> Test de Dix-Hallpike y maniobra de Roll Test (para VPPB), test de impulsi\u00f3n cef\u00e1lica (Head Impulse Test).<\/li>\n<li><strong>Estabilidad ocular y visual:<\/strong> Valoraci\u00f3n del RVO, movimientos de persecuci\u00f3n suave y sac\u00e1dicos.<\/li>\n<li><strong>Control postural:<\/strong> Test de Romberg, escala de equilibrio de Berg y Dynamic Gait Index (DGI).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> MANIOBRAS DE REPOSICIONAMIENTO CANALICULAR (VPPB)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li><strong>Canal posterior\/anterior:<\/strong> Maniobra de Epley o de Semont.<\/li>\n<li><strong>Canal horizontal:<\/strong> Maniobra de Gufoni o Roll de 360\u00b0.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> EJERCICIOS DE ADAPTACI\u00d3N Y ESTABILIZACI\u00d3N DE LA MIRADA (RVO1 Y RVO2)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li><strong>RVO x1:<\/strong> Fijar la mirada en un punto blanco inm\u00f3vil mientras se gira la cabeza horizontal\/verticalmente sin perder el enfoque.<\/li>\n<li><strong>RVO x2:<\/strong> Mover la cabeza y el est\u00edmulo visual en direcciones opuestas simult\u00e1neamente.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Ejercicios de Habituaci\u00f3n<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>Indicados cuando persisten s\u00edntomas provocados por movimientos espec\u00edficos de la cabeza o cambios r\u00e1pidos de posici\u00f3n (protocolo de Norr\u00e9 o ejercicios de Cawthorne-Cooksey). Se provocan s\u00edntomas leves de forma repetida hasta lograr desensibilizaci\u00f3n central.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Reeducaci\u00f3n del Equilibrio y Control Postural<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>Progresi\u00f3n de apoyos (bipedestaci\u00f3n, t\u00e1ndem, monopodal) introduciendo conflicto sensorial (ojos cerrados, escalas de gomaespuma, giros de cabeza durante la marcha).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>La <strong>maniobra de Epley<\/strong> es una t\u00e9cnica de reposicionamiento canalicular indicada para tratar el VPPB (V\u00e9rtigo Posicional Parox\u00edstico Benigno) del <strong>canal semicircular posterior<\/strong>. Su objetivo es desplazar las otoconias (las peque\u00f1as part\u00edculas de carbonato c\u00e1lcico desplazas) desde el canal afectado de vuelta al utr\u00edculo mediante la gravedad.<\/p>\n<p><strong>PREPARACI\u00d3N PREVIA<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ubicaci\u00f3n del paciente:<\/strong> Sentado a lo largo de la camilla, de tal manera que al tumbarse la cabeza quede suspendida ligeramente por fuera del borde.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Explicaci\u00f3n al paciente:<\/strong> Es fundamental avisarle que durante la prueba experimentar\u00e1 v\u00e9rtigo intenso y nistagmo moment\u00e1neo (generalmente de 10 a 30 segundos de duraci\u00f3n). Debe mantener los ojos abiertos en todo momento para observar la respuesta ocular.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>\u00a0<\/strong><\/h3>\n<h3><strong>PROCEDIMIENTO PASO A PASO (EJEMPLO: O\u00cdDO DERECHO AFECTADO)<\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>1.Paso:\u00a0 Rotaci\u00f3n inicial y dec\u00fabito supino:<\/strong>Posici\u00f3n de Dix-Hallpike.<\/p>\n<ul>\n<li>Gira la cabeza del paciente 45\u00b0 hacia el lado afectado (hacia la derecha).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Lleva al paciente r\u00e1pidamente a dec\u00fabito supino, dejando la cabeza extendida unos 20\u00b0-30\u00b0 por fuera del borde de la camilla, manteniendo la rotaci\u00f3n de 45\u00b0.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tiempo de espera:<\/strong> Mant\u00e9n esta posici\u00f3n entre <strong>30 y 60 segundos<\/strong> (o hasta que el v\u00e9rtigo y el nistagmo hayan cesado por completo).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2.Paso: \u00a0Rotaci\u00f3n al lado contralateral:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sin levantar la cabeza de la posici\u00f3n de extensi\u00f3n, g\u00edrala suavemente <strong>90\u00b0 hacia el lado sano<\/strong> (hacia la izquierda).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>La cabeza queda ahora girada 45\u00b0 hacia la izquierda en ligera extensi\u00f3n.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tiempo de espera:<\/strong> Mant\u00e9n esta posici\u00f3n entre <strong>30 y 60 segundos<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3.Paso: \u00a0Dec\u00fabito lateral e inclinaci\u00f3n cef\u00e1lica:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Pide al paciente que flexione las rodillas y se gire sobre su hombro izquierdo hasta quedar totalmente en <strong>dec\u00fabito lateral izquierdo<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Al mismo tiempo, gira la cabeza otros 90\u00b0 hacia la izquierda, haciendo que la nariz apunte hacia el suelo (unos 45\u00b0 respecto al plano horizontal).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Tiempo de espera:<\/strong> Mant\u00e9n durante <strong>30 a 60 segundos<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4.Paso: \u00a0Retorno a la posici\u00f3n sentada:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Con la cabeza a\u00fan flexionada y girada hacia la izquierda, ayuda al paciente a incorporarse de lado hasta quedar sentado en el borde de la camilla.<\/li>\n<li>Una vez sentado, endereza la cabeza suavemente y flexi\u00f3nala ligeramente hacia adelante unos segundos.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>CRITERIOS DE \u00c9XITO E INDICACIONES POST-MANIOBRA<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Confirmaci\u00f3n:<\/strong> La maniobra suele ser efectiva cuando en el Paso 3 ya no se desencadena v\u00e9rtigo ni nistagmo retrotorsional.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Reevaluaci\u00f3n:<\/strong> Se puede repetir la maniobra en la misma sesi\u00f3n si persiste la cl\u00ednica en el test de comprobaci\u00f3n.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Recomendaciones para el paciente:<\/strong> Mantenerse en posici\u00f3n erguida durante las 24 horas siguientes (evitar inclinarse hacia adelante o acostarse completamente plano) para prevenir que las otoconias reinstaladas vuelvan a reingresar en el canal posterior.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El abordaje neurofisioterap\u00e9utico del s\u00edndrome vestibular depende del origen de la disfunci\u00f3n: <strong>perif\u00e9rico<\/strong> (afectaci\u00f3n del o\u00eddo interno\/nervio vestibular, p. ej., VPPB, neuritis) o <strong>central<\/strong> (afectaci\u00f3n del tronco encef\u00e1lico\/cerebelo, p. ej., ictus).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong><em>\u00a0\u201cEL MOVIMIENTO ES TU PROPIA MEDICINA, SOLO HAY QUE AJUSTAR LA DOSIS\u201d.<\/em><\/strong><\/h3>\n<p><strong>Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo<\/strong> &#8211;\u00a0 <strong><em>72556224<\/em><\/strong><\/p>\n\r\n                <style type=\"text\/css\">\r\n                    \r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item1 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item2 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item3 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item4 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item5 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                <\/style>\r\n\r\n                <div id=\"tdi_1\" class=\"td-gallery td-slide-on-2-columns\">\r\n                    <div class=\"post_td_gallery\">\r\n                        <div class=\"td-gallery-slide-top\">\r\n                           <div class=\"td-gallery-title\"><\/div>\r\n\r\n                            <div class=\"td-gallery-controls-wrapper\">\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-count\"><span class=\"td-gallery-slide-item-focus\">1<\/span> de 5<\/div>\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-prev-next-but\">\r\n                                    <i class = \"td-icon-left doubleSliderPrevButton\"><\/i>\r\n                                    <i class = \"td-icon-right doubleSliderNextButton\"><\/i>\r\n                                <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-1 \">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item1\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\" title=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR (4)\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp 641w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4-300x178.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4-150x89.webp 150w\" sizes=\"(max-width: 641px) 100vw, 641px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item2\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5.webp\" title=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR (5)\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5.webp 603w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5-300x191.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-5-150x95.webp 150w\" sizes=\"(max-width: 603px) 100vw, 603px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item3\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6.webp\" title=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR (6)\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-347x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-347x420.webp 347w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-248x300.webp 248w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-768x930.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-150x182.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-300x363.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6-696x842.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-6.webp 789w\" sizes=\"(max-width: 347px) 100vw, 347px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item4\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2.webp\" title=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR (2)\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2.webp 655w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2-300x173.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-2-150x86.webp 150w\" sizes=\"(max-width: 655px) 100vw, 655px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item5\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3.webp\" title=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR (3)\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3.webp 613w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3-300x183.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-3-150x91.webp 150w\" sizes=\"(max-width: 613px) 100vw, 613px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-2\">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-button td-item1\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item2\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item3\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item4\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item5\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                    <\/div>\r\n\r\n                <\/div>\r\n                \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 El S\u00edndrome Vestibular comprende un conjunto de signos y s\u00edntomas derivados de la alteraci\u00f3n del sistema vestibular, que es la estructura responsable del control del equilibrio, la orientaci\u00f3n espacial y la estabilizaci\u00f3n de la mirada. Es una alteraci\u00f3n del sistema vestibular que controla el equilibrio y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":419859,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-419858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-de-salud-mas-vida"],"acf":{"antetitulo":""},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 El S\u00edndrome Vestibular comprende un conjunto de signos y s\u00edntomas derivados de la alteraci\u00f3n del sistema vestibular, que es la estructura responsable del control del equilibrio, la orientaci\u00f3n espacial y la estabilizaci\u00f3n de la mirada. Es una alteraci\u00f3n del sistema vestibular que controla el equilibrio y [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-09T11:56:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"641\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"381\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jeanette\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jeanette\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jeanette\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\"},\"headline\":\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR\",\"datePublished\":\"2026-08-09T11:56:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/\"},\"wordCount\":946,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\",\"articleSection\":[\"De Salud + vida\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/\",\"name\":\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-09T11:56:12+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp\",\"width\":641,\"height\":381},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/08\\\/09\\\/sindrome-vestibular\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u00cdNDROME VESTIBULAR\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"description\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"width\":272,\"height\":52,\"caption\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/eldiario.bolivia\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/eldiario_net\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\",\"name\":\"Jeanette\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jeanette\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/author\\\/jeanette\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia","og_description":"Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 El S\u00edndrome Vestibular comprende un conjunto de signos y s\u00edntomas derivados de la alteraci\u00f3n del sistema vestibular, que es la estructura responsable del control del equilibrio, la orientaci\u00f3n espacial y la estabilizaci\u00f3n de la mirada. Es una alteraci\u00f3n del sistema vestibular que controla el equilibrio y [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/","og_site_name":"El Diario - Bolivia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","article_published_time":"2026-08-09T11:56:12+00:00","og_image":[{"width":641,"height":381,"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jeanette","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@eldiario_net","twitter_site":"@eldiario_net","twitter_misc":{"Escrito por":"Jeanette","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/"},"author":{"name":"Jeanette","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac"},"headline":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR","datePublished":"2026-08-09T11:56:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/"},"wordCount":946,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp","articleSection":["De Salud + vida"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/","name":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR - El Diario - Bolivia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp","datePublished":"2026-08-09T11:56:12+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/SINDROME-VESTIBULAR-4.webp","width":641,"height":381},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/08\/09\/sindrome-vestibular\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u00cdNDROME VESTIBULAR"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","description":"El Diario - Decano de la prensa nacional","publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","width":272,"height":52,"caption":"El Diario - Decano de la prensa nacional"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","https:\/\/x.com\/eldiario_net"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac","name":"Jeanette","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jeanette"},"sameAs":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal"],"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/author\/jeanette\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/419858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=419858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/419858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":419864,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/419858\/revisions\/419864"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/419859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=419858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=419858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=419858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}