{"id":409914,"date":"2026-07-05T08:28:23","date_gmt":"2026-07-05T12:28:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?p=409914"},"modified":"2026-07-05T08:28:23","modified_gmt":"2026-07-05T12:28:23","slug":"fibromialgia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/","title":{"rendered":"FIBROMIALGIA"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo<\/strong> &#8211;\u00a0 <strong><em>72556224<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Durante d\u00e9cadas, la fibromialgia fue una de las condiciones m\u00e1s incomprendidas de la medicina. Quienes la padec\u00edan se enfrentaban no solo a un dolor debilitante, sino al escepticismo de un sistema que, al no encontrar da\u00f1o evidente en los tejidos musculares mediante radiograf\u00edas o an\u00e1lisis de sangre, sol\u00eda catalogarla como un problema \u00abpuramente psicol\u00f3gico\u00bb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hoy, gracias a los avances en <strong>neurolog\u00eda y miolog\u00eda<\/strong>, sabemos que la fibromialgia es una entidad cl\u00ednica real y compleja. No es una enfermedad de los m\u00fasculos, sino un <strong>trastorno del procesamiento del dolor en el sistema nervioso central<\/strong>.<\/p>\n<h2><\/h2>\n<h2><strong>\u00bfQU\u00c9 OCURRE EN EL CEREBRO Y LOS M\u00daSCULOS?<\/strong><\/h2>\n<p>Para entender la fibromialgia, debemos mirar el mapa de comunicaci\u00f3n entre el cerebro y el cuerpo.<\/p>\n<p>El problema principal radica en un fen\u00f3meno llamado <strong>sensibilizaci\u00f3n central<\/strong>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>El \u00abvolumen\u00bb del dolor est\u00e1 alterado:<\/strong> Imagina que el sistema nervioso tiene un control de volumen para los est\u00edmulos sensoriales. En una persona con fibromialgia, ese control est\u00e1 al m\u00e1ximo. Est\u00edmulos que normalmente ser\u00edan inofensivos (como un roce, cambios de temperatura o una presi\u00f3n leve) son interpretados por el cerebro como dolorosos. Esto se conoce como <strong>alodinia<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Disfunci\u00f3n neuroqu\u00edmica:<\/strong> Se ha observado una alteraci\u00f3n en los neurotransmisores. Hay un exceso de sustancias que transmiten el dolor (como la Sustancia P) y un d\u00e9ficit de aquellas que lo inhiben (como la serotonina y la norepinefrina).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00bfY los m\u00fasculos?:<\/strong> Aunque el origen es neurol\u00f3gico, el impacto miol\u00f3gico es severo. La tensi\u00f3n constante, la falta de sue\u00f1o reparador y la alteraci\u00f3n en la microcirculaci\u00f3n muscular provocan rigidez, fatiga extrema y la aparici\u00f3n de los famosos <strong>puntos dolorosos<\/strong> (sitios de alta sensibilidad al tacto).<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>\u00a0<\/strong><\/h2>\n<h2><strong>2. LOS S\u00cdNTOMAS CARDINALES<\/strong><\/h2>\n<p>La fibromialgia va mucho m\u00e1s all\u00e1 del dolor muscular generalizado. Es un s\u00edndrome multisist\u00e9mico que suele incluir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Dolor generalizado y difuso:<\/strong> Cr\u00f3nico (m\u00e1s de 3 meses de duraci\u00f3n), que afecta a ambos lados del cuerpo, por encima y por debajo de la cintura.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Fatiga cr\u00f3nica:<\/strong> Un cansancio profundo que no mejora con el descanso. Las personas suelen levantarse sinti\u00e9ndose tan cansadas como cuando se acostaron.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Trastornos del sue\u00f1o:<\/strong> Interrupci\u00f3n de las fases de sue\u00f1o profundo (fase REM y de ondas lentas), esenciales para la regeneraci\u00f3n muscular y neurol\u00f3gica.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00abFibro-fog\u00bb (Neblina mental):<\/strong> Dificultad para concentrarse, lagunas mentales y problemas de memoria a corto plazo.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>\u00a0<\/strong><\/h2>\n<h2><strong>3. EL ABORDAJE DESDE LA FISIOTERAPIA <\/strong><\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El objetivo en un abordaje fisioterap\u00e9utico ser\u00e1 del de \u201c<strong>reprogramar el sistema nervioso\u201d<\/strong> y devolverle la funcionalidad al tejido muscular.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>El tratamiento debe ser individualizado, pero se basa en tres pilares fundamentales:<\/p>\n<h3><strong>A. EJERCICIO TERAP\u00c9UTICO GRADUAL <\/strong><\/h3>\n<p>Hist\u00f3ricamente se pensaba que el movimiento empeoraba el dolor, pero hoy sabemos que <strong>el movimiento es nuestra medicina<\/strong>. El secreto est\u00e1 en la dosificaci\u00f3n:<\/p>\n<ul>\n<li>Se inicia con ejercicios de bajo impacto (nataci\u00f3n, caminata, pilates cl\u00ednico o bicicleta est\u00e1tica).<\/li>\n<li>Se aplica el principio de <strong>regulaci\u00f3n de carga<\/strong>: empezar muy suave para no disparar el sistema de alarma del cerebro, e ir progresando muy lentamente. El ejercicio estimula la liberaci\u00f3n de endorfinas, los analg\u00e9sicos naturales del cuerpo.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>\u00a0<\/strong><\/h3>\n<h3><strong>B. TERAPIA MANUAL NEURO-ESPEC\u00cdFICA<\/strong><\/h3>\n<p>Evitamos los masajes profundos o agresivos que puedan activar una respuesta inflamatoria o de defensa. En su lugar, utilizamos:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>T\u00e9cnicas de inducci\u00f3n miofascial:<\/strong> Movilizaciones suaves del tejido conectivo para mejorar la elasticidad y reducir la rigidez celular.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Terapia craneosacral:<\/strong> Para modular el sistema nervioso aut\u00f3nomo, disminuyendo el estado de \u00abalerta\u00bb o estr\u00e9s (simpaticoton\u00eda) y favoreciendo la relajaci\u00f3n (parasimpaticoton\u00eda).<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong>C. EDUCACI\u00d3N EN NEUROCIENCIA DEL DOLOR<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Explicarle al paciente <em>por qu\u00e9<\/em> le duele es una de las herramientas terap\u00e9uticas m\u00e1s potentes. Cuando el paciente comprende que el dolor es una se\u00f1al de alarma sobreprotectora de su cerebro, y no un signo de que sus m\u00fasculos se est\u00e1n destruyendo, disminuye la ansiedad. Menos ansiedad se traduce, directamente, en menos dolor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>La fibromialgia es un desaf\u00edo diario, pero no es una sentencia de inactividad.<\/li>\n<\/ul>\n<p>El abordaje moderno exige un equipo multidisciplinario (reumat\u00f3logos, fisioterapeutas, psic\u00f3logos y nutricionistas). Desde la fisioterapia, sabemos que el cuerpo humano posee una plasticidad asombrosa. Con paciencia, una dosificaci\u00f3n correcta del movimiento y una comprensi\u00f3n profunda de la neurofisiolog\u00eda, es absolutamente posible calmar la tormenta del sistema nervioso, recuperar la vitalidad muscular y mejorar dr\u00e1sticamente la calidad de vida.<\/p>\n<h3>\u200b<strong><em> \u201cEL MOVIMIENTO ES TU PROPIA MEDICINA, SOLO HAY QUE AJUSTAR LA DOSIS\u201d.<\/em><\/strong><\/h3>\n\r\n                <style type=\"text\/css\">\r\n                    \r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item1 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item2 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item3 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item4 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item5 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item6 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                <\/style>\r\n\r\n                <div id=\"tdi_1\" class=\"td-gallery td-slide-on-2-columns\">\r\n                    <div class=\"post_td_gallery\">\r\n                        <div class=\"td-gallery-slide-top\">\r\n                           <div class=\"td-gallery-title\"><\/div>\r\n\r\n                            <div class=\"td-gallery-controls-wrapper\">\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-count\"><span class=\"td-gallery-slide-item-focus\">1<\/span> de 6<\/div>\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-prev-next-but\">\r\n                                    <i class = \"td-icon-left doubleSliderPrevButton\"><\/i>\r\n                                    <i class = \"td-icon-right doubleSliderNextButton\"><\/i>\r\n                                <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-1 \">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item1\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA (2) copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-305x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-305x420.webp 305w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-218x300.webp 218w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-743x1024.webp 743w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-768x1058.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-150x207.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-300x413.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia-696x959.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-2-copia.webp 800w\" sizes=\"(max-width: 305px) 100vw, 305px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item2\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA (3) copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-445x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-445x420.webp 445w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-300x283.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-768x725.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-150x142.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia-696x657.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-3-copia.webp 800w\" sizes=\"(max-width: 445px) 100vw, 445px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item3\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA (4) copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-773x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-773x420.webp 773w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-300x163.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-1024x557.webp 1024w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-768x417.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-150x82.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-696x378.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia-1068x580.webp 1068w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp 1080w\" sizes=\"(max-width: 773px) 100vw, 773px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item4\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA (5) copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-659x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-659x420.webp 659w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-300x191.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-768x490.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-150x96.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia-696x444.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-5-copia.webp 900w\" sizes=\"(max-width: 659px) 100vw, 659px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item5\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA (6) copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-368x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-368x420.webp 368w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-263x300.webp 263w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-768x876.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-150x171.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-300x342.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia-696x793.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-6-copia.webp 800w\" sizes=\"(max-width: 368px) 100vw, 368px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item6\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia.webp\" title=\"FIBROMIALGIA copia\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-355x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-355x420.webp 355w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-254x300.webp 254w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-768x908.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-150x177.webp 150w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-300x355.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia-696x823.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-copia.webp 800w\" sizes=\"(max-width: 355px) 100vw, 355px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-2\">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-button td-item1\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item2\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item3\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item4\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item5\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item6\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                    <\/div>\r\n\r\n                <\/div>\r\n                \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 &nbsp; Durante d\u00e9cadas, la fibromialgia fue una de las condiciones m\u00e1s incomprendidas de la medicina. Quienes la padec\u00edan se enfrentaban no solo a un dolor debilitante, sino al escepticismo de un sistema que, al no encontrar da\u00f1o evidente en los tejidos musculares mediante radiograf\u00edas o an\u00e1lisis [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":409917,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-409914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-de-salud-mas-vida"],"acf":{"antetitulo":""},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 &nbsp; Durante d\u00e9cadas, la fibromialgia fue una de las condiciones m\u00e1s incomprendidas de la medicina. Quienes la padec\u00edan se enfrentaban no solo a un dolor debilitante, sino al escepticismo de un sistema que, al no encontrar da\u00f1o evidente en los tejidos musculares mediante radiograf\u00edas o an\u00e1lisis [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-05T12:28:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"587\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jeanette\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jeanette\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jeanette\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\"},\"headline\":\"FIBROMIALGIA\",\"datePublished\":\"2026-07-05T12:28:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/\"},\"wordCount\":805,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\",\"articleSection\":[\"De Salud + vida\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/\",\"name\":\"FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\",\"datePublished\":\"2026-07-05T12:28:23+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp\",\"width\":1080,\"height\":587},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2026\\\/07\\\/05\\\/fibromialgia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"FIBROMIALGIA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"description\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"width\":272,\"height\":52,\"caption\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/eldiario.bolivia\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/eldiario_net\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\",\"name\":\"Jeanette\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jeanette\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/author\\\/jeanette\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia","og_description":"Lic. Jaime J. Ticona Pardo, Fisioterapeuta Kinesi\u00f3logo &#8211;\u00a0 72556224 &nbsp; Durante d\u00e9cadas, la fibromialgia fue una de las condiciones m\u00e1s incomprendidas de la medicina. Quienes la padec\u00edan se enfrentaban no solo a un dolor debilitante, sino al escepticismo de un sistema que, al no encontrar da\u00f1o evidente en los tejidos musculares mediante radiograf\u00edas o an\u00e1lisis [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/","og_site_name":"El Diario - Bolivia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","article_published_time":"2026-07-05T12:28:23+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":587,"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jeanette","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@eldiario_net","twitter_site":"@eldiario_net","twitter_misc":{"Escrito por":"Jeanette","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/"},"author":{"name":"Jeanette","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac"},"headline":"FIBROMIALGIA","datePublished":"2026-07-05T12:28:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/"},"wordCount":805,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp","articleSection":["De Salud + vida"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/","name":"FIBROMIALGIA - El Diario - Bolivia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp","datePublished":"2026-07-05T12:28:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/FIBROMIALGIA-4-copia.webp","width":1080,"height":587},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2026\/07\/05\/fibromialgia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"FIBROMIALGIA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","description":"El Diario - Decano de la prensa nacional","publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","width":272,"height":52,"caption":"El Diario - Decano de la prensa nacional"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","https:\/\/x.com\/eldiario_net"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac","name":"Jeanette","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jeanette"},"sameAs":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal"],"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/author\/jeanette\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=409914"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":409921,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/409914\/revisions\/409921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/409917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=409914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=409914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=409914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}