{"id":316729,"date":"2025-07-14T07:32:33","date_gmt":"2025-07-14T11:32:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?p=316729"},"modified":"2025-07-14T07:32:33","modified_gmt":"2025-07-14T11:32:33","slug":"rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/","title":{"rendered":"Rescatan trayectoria del historiador  aymara Roberto Choque Canqui"},"content":{"rendered":"<p>En un momento hist\u00f3rico rumbo al Bicentenario del Estado Plurinacional de Bolivia, el Museo Nacional de Etnograf\u00eda y Folklore (MUSEF), en el marco de la colecci\u00f3n Biblioteca Biogr\u00e1fica de la Fundaci\u00f3n del Banco Central de Bolivia, presenta el nuevo t\u00edtulo: \u201cRoberto Choque Canqui. Primer historiador aymara (1942\u20132020)\u201d, obra del tambi\u00e9n historiador aymara Hebert Layme Pacosillo, como un acto de memoria viva y reparaci\u00f3n hist\u00f3rica frente al silenciamiento de las voces ind\u00edgenas en los relatos oficiales de nuestro pa\u00eds.<\/p>\n<p>El acto de presentaci\u00f3n se realizar\u00e1 este viernes 18 de julio, a las 18:30 horas, en el auditorio del MUSEF (calle Ingavi N\u00ba 916, esquina Jenaro Sanjin\u00e9s, La Paz), con la presencia de la directora del MUSEF, Elvira Espejo Ayca, junto a invitados especiales del mundo acad\u00e9mico, ind\u00edgena y cultural. \u201cEste evento no solo marca el lanzamiento de una publicaci\u00f3n, sino que abre un espacio de di\u00e1logo intergeneracional e intercultural sobre el pensamiento hist\u00f3rico ind\u00edgena y el derecho a narrarnos desde nuestras propias voces\u201d, menciona la nota de prensa del MUSEF.<\/p>\n<p>La publicaci\u00f3n biogr\u00e1fica rescata la trayectoria de Roberto Choque Canqui, el primer historiador ind\u00edgena aymara titulado en Bolivia, quien transform\u00f3 la forma de hacer historia desde una perspectiva situada en la memoria, la oralidad y la resistencia. Su vida, marcada por la pobreza, el trabajo en las haciendas, la migraci\u00f3n rural-urbana, el racismo estructural y la lucha por el acceso a la universidad, se convirti\u00f3 en un testimonio de dignidad y en una inspiraci\u00f3n para nuevas generaciones de pensadores y pensadoras ind\u00edgenas.<\/p>\n<p>Desde su ni\u00f1ez en la comunidad de Qhilla Qhilla, provincia Pacajes, hasta su consolidaci\u00f3n como investigador, archivista, docente universitario y autor de numerosos libros y art\u00edculos, la historia de Choque Canqui tambi\u00e9n es la historia de un pa\u00eds que empieza a escuchar a sus pueblos. A trav\u00e9s de esta biograf\u00eda son revelados pasajes cruciales: su participaci\u00f3n en el Movimiento Universitario Juli\u00e1n Apaza (MUJA), sus investigaciones sobre los levantamientos ind\u00edgenas del altiplano, su cr\u00edtica a la historiograf\u00eda positivista y su militancia intelectual en el indianismo y katarismo.<\/p>\n<p><strong>UN LIBRO QUE NACE DESDE ADENTRO<\/strong><\/p>\n<p>Escrito por Hebert Layme Pacosillo, tambi\u00e9n historiador aymara, el libro no es una narraci\u00f3n distante, sino un recorrido afectivo, documentado y comprometido con la historia que se cuenta. La obra se divide en cinco partes: infancia y juventud; su desarrollo como historiador y docente; su producci\u00f3n escrita y aportes historiogr\u00e1ficos; su activismo pol\u00edtico e ideol\u00f3gico; y, finalmente, sus \u00faltimos a\u00f1os y legado. Con 202 p\u00e1ginas, esta biograf\u00eda se convierte en un documento imprescindible para comprender el pensamiento hist\u00f3rico ind\u00edgena en Bolivia.<\/p>\n<p>El libro forma parte de la colecci\u00f3n Biblioteca Biogr\u00e1fica de la Fundaci\u00f3n Cultural del Banco Central de Bolivia (FC-BCB), un proyecto editorial que busca visibilizar la vida y obra de intelectuales, artistas y l\u00edderes sociales que han sido excluidos de la historia oficial, y que ahora son reconocidos como arquitectos culturales del Estado Plurinacional.<\/p>\n<p>En palabras del historiador Carlos Mamani, \u201cRoberto Choque Canqui es una Wak\u2019a, una piedra. Y sobre esa base se funda la historiograf\u00eda ind\u00edgena boliviana\u201d. Esta frase resume la magnitud de un pensamiento que no se limit\u00f3 a reproducir el canon acad\u00e9mico, sino que propuso nuevas formas de conocer el pasado desde la vivencia, la comunidad y el testimonio colectivo.<\/p>\n<p>Choque Canqui reivindic\u00f3 a l\u00edderes como Pablo Z\u00e1rate Willka, investig\u00f3 procesos como la masacre de Jes\u00fas de Machaca (1921), cuestion\u00f3 el mito de la Revoluci\u00f3n de 1809 desde una mirada aymara y ampli\u00f3 el horizonte de la historia boliviana hacia los pueblos moset\u00e9n, moxe\u00f1o y amaz\u00f3nicos. Tambi\u00e9n fue mentor de generaciones de estudiantes ind\u00edgenas, muchos de los cuales hoy contin\u00faan su legado.<\/p>\n<p>Este lanzamiento no es solo una publicaci\u00f3n m\u00e1s. Es un acto simb\u00f3lico en un pa\u00eds que avanza hacia una memoria plural, cr\u00edtica y autodeterminada. En este sentido, el MUSEF reafirma su compromiso con la promoci\u00f3n de voces ind\u00edgenas y la construcci\u00f3n de un pensamiento propio desde los territorios, las lenguas y las sabidur\u00edas ancestrales.<\/p>\n<p>El evento ser\u00e1 tambi\u00e9n una oportunidad para conocer m\u00e1s sobre los proyectos editoriales del MUSEF y su apuesta por un enfoque museol\u00f3gico descolonizador, que no s\u00f3lo expone bienes culturales, sino tambi\u00e9n pensamientos, memorias, luchas y sue\u00f1os. En palabras de Elvira Espejo, directora del MUSEF, \u201cpublicar a Roberto Choque Canqui es dar continuidad a su palabra, es hacerle lugar en las bibliotecas del pueblo y en la historia de Bolivia\u201d.<\/p>\n<p>El libro estar\u00e1 disponible para la venta el mismo d\u00eda del evento en la tienda Jatha MUSEF, ubicada en el museo, con facilidades de pago: billetera m\u00f3vil, QR y tarjeta. Tambi\u00e9n se lo podr\u00e1 adquirir en eventos culturales y ferias del libro pr\u00f3ximas, que impulsa el acceso a obras fundamentales para la revalorizaci\u00f3n de las culturas vivas del pa\u00eds.<\/p>\n<p>La publicaci\u00f3n de \u201cRoberto Choque Canqui. Primer historiador aymara\u201d no es un cierre, sino una apertura. Es una invitaci\u00f3n a leer la historia desde la ra\u00edz, a construir desde nuestras memorias y a multiplicar las voces que, como la suya, han marcado el horizonte de un pensamiento ind\u00edgena cr\u00edtico, s\u00f3lido y vital.<\/p>\n<p>En tiempos de desaf\u00edos, recordar a Choque Canqui es tambi\u00e9n recordar que las luchas se las escribe, se las archiva, se las ense\u00f1a\u2026 y tambi\u00e9n se las celebra.<\/p>\n\r\n                <style type=\"text\/css\">\r\n                    \r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item1 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-4-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item2 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item3 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                    #tdi_1  .td-doubleSlider-2 .td-item4 {\r\n                        background: url(https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5-80x60.webp) 0 0 no-repeat;\r\n                    }\r\n                <\/style>\r\n\r\n                <div id=\"tdi_1\" class=\"td-gallery td-slide-on-2-columns\">\r\n                    <div class=\"post_td_gallery\">\r\n                        <div class=\"td-gallery-slide-top\">\r\n                           <div class=\"td-gallery-title\"><\/div>\r\n\r\n                            <div class=\"td-gallery-controls-wrapper\">\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-count\"><span class=\"td-gallery-slide-item-focus\">1<\/span> de 4<\/div>\r\n                                <div class=\"td-gallery-slide-prev-next-but\">\r\n                                    <i class = \"td-icon-left doubleSliderPrevButton\"><\/i>\r\n                                    <i class = \"td-icon-right doubleSliderNextButton\"><\/i>\r\n                                <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-1 \">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item1\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-4.webp\" title=\"4\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-4.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-4.webp 464w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/4-4-300x235.webp 300w\" sizes=\"(max-width: 464px) 100vw, 464px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item2\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp\" title=\"1-PRINCIPAL\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6-448x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6-448x420.webp 448w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6-300x281.webp 300w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp 464w\" sizes=\"(max-width: 448px) 100vw, 448px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item3\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5.webp\" title=\"2\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-274x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-274x420.webp 274w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-195x300.webp 195w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-667x1024.webp 667w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-768x1179.webp 768w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5-696x1068.webp 696w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2-5.webp 834w\" sizes=\"(max-width: 274px) 100vw, 274px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-slide-item td-item4\">\r\n                        <figure class=\"td-slide-galery-figure td-slide-popup-gallery\">\r\n                            <a class=\"slide-gallery-image-link\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5.webp\" title=\"3\"  data-caption=\"\"  data-description=\"\">\r\n                                <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5-345x420.webp\" srcset=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5-345x420.webp 345w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5-246x300.webp 246w, https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3-5.webp 465w\" sizes=\"(max-width: 345px) 100vw, 345px\" alt=\"\">\r\n                            <\/a>\r\n                            \r\n                        <\/figure>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                        <div class = \"td-doubleSlider-2\">\r\n                            <div class = \"td-slider\">\r\n                                \r\n                    <div class = \"td-button td-item1\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item2\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item3\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                    <div class = \"td-button td-item4\">\r\n                        <div class = \"td-border\"><\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                            <\/div>\r\n                        <\/div>\r\n\r\n                    <\/div>\r\n\r\n                <\/div>\r\n                \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En un momento hist\u00f3rico rumbo al Bicentenario del Estado Plurinacional de Bolivia, el Museo Nacional de Etnograf\u00eda y Folklore (MUSEF), en el marco de la colecci\u00f3n Biblioteca Biogr\u00e1fica de la Fundaci\u00f3n del Banco Central de Bolivia, presenta el nuevo t\u00edtulo: \u201cRoberto Choque Canqui. Primer historiador aymara (1942\u20132020)\u201d, obra del tambi\u00e9n historiador aymara Hebert Layme Pacosillo, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":316731,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-316729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-la-guia"],"acf":{"antetitulo":""},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"En un momento hist\u00f3rico rumbo al Bicentenario del Estado Plurinacional de Bolivia, el Museo Nacional de Etnograf\u00eda y Folklore (MUSEF), en el marco de la colecci\u00f3n Biblioteca Biogr\u00e1fica de la Fundaci\u00f3n del Banco Central de Bolivia, presenta el nuevo t\u00edtulo: \u201cRoberto Choque Canqui. Primer historiador aymara (1942\u20132020)\u201d, obra del tambi\u00e9n historiador aymara Hebert Layme Pacosillo, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"El Diario - Bolivia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-14T11:32:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"464\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"435\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jeanette\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@eldiario_net\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jeanette\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jeanette\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\"},\"headline\":\"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui\",\"datePublished\":\"2025-07-14T11:32:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/\"},\"wordCount\":968,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/1-PRINCIPAL-6.webp\",\"articleSection\":[\"La Gu\u00eda\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/\",\"name\":\"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/1-PRINCIPAL-6.webp\",\"datePublished\":\"2025-07-14T11:32:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/1-PRINCIPAL-6.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/1-PRINCIPAL-6.webp\",\"width\":464,\"height\":435},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/2025\\\/07\\\/14\\\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"description\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#organization\",\"name\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/logo_ED.jpg\",\"width\":272,\"height\":52,\"caption\":\"El Diario - Decano de la prensa nacional\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/eldiario.bolivia\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/eldiario_net\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac\",\"name\":\"Jeanette\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jeanette\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.eldiario.net\\\/portal\\\/author\\\/jeanette\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia","og_description":"En un momento hist\u00f3rico rumbo al Bicentenario del Estado Plurinacional de Bolivia, el Museo Nacional de Etnograf\u00eda y Folklore (MUSEF), en el marco de la colecci\u00f3n Biblioteca Biogr\u00e1fica de la Fundaci\u00f3n del Banco Central de Bolivia, presenta el nuevo t\u00edtulo: \u201cRoberto Choque Canqui. Primer historiador aymara (1942\u20132020)\u201d, obra del tambi\u00e9n historiador aymara Hebert Layme Pacosillo, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/","og_site_name":"El Diario - Bolivia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","article_published_time":"2025-07-14T11:32:33+00:00","og_image":[{"width":464,"height":435,"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jeanette","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@eldiario_net","twitter_site":"@eldiario_net","twitter_misc":{"Escrito por":"Jeanette","Tiempo de lectura":"5 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/"},"author":{"name":"Jeanette","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac"},"headline":"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui","datePublished":"2025-07-14T11:32:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/"},"wordCount":968,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp","articleSection":["La Gu\u00eda"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/","name":"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui - El Diario - Bolivia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp","datePublished":"2025-07-14T11:32:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/1-PRINCIPAL-6.webp","width":464,"height":435},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/2025\/07\/14\/rescatan-trayectoria-del-historiador-aymara-roberto-choque-canqui\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rescatan trayectoria del historiador aymara Roberto Choque Canqui"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#website","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","description":"El Diario - Decano de la prensa nacional","publisher":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#organization","name":"El Diario - Decano de la prensa nacional","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/logo_ED.jpg","width":272,"height":52,"caption":"El Diario - Decano de la prensa nacional"},"image":{"@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/eldiario.bolivia\/","https:\/\/x.com\/eldiario_net"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/#\/schema\/person\/2c57cf2b7a7ae032e449e4c9b1019eac","name":"Jeanette","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3ea2118a5f7dad2b7138b1187a6b7ee55f160b9968b66013c3a3ef39dd7e5798?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jeanette"},"sameAs":["https:\/\/www.eldiario.net\/portal"],"url":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/author\/jeanette\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=316729"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":316734,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/316729\/revisions\/316734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/316731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=316729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=316729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.eldiario.net\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=316729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}